Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Από την αφή στη δημιουργική σκέψη και στην επίλυση προβλημάτων

Ύστερα από το παιχνίδι διάσωσης του Κοτάκη στα τετράγωνα πλακάκια της αίθουσας Σκέψης, έφτασε και η ώρα της επίλυσης του προβλήματος των κατοίκων της Χνουδούπολης και συγκεκριμένα του Γαλάζιου Χνουδούλη και της Πορτοκαλένιας Χνουδούλας. Έτσι, την Παρασκευή 25 Ιουνίου ταξιδέψαμε στην Χνουδούπολη.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Έπειτα από οκτώ ώρες κατασκευής, κατάφερα να δημιουργήσω ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με στοιχεία που είναι γνωστά στα παιδιά από προηγούμενες συνεδρίες. Στο κέντρο του επιτραπέζιου παιχνιδιού περιλαμβάνεται το πορτοκαλί οικοδομικό τετράγωνο της οικογένειας Χνουδούλη, στο οποίο υπάρχει χτισμένη μόνο μια πλευρά, η πλευρά εισόδου. Η μακέτα του παιχνιδιού φιλοξενεί μικρές γωνίες, σκάλες, τετράγωνους και ορθογώνιους τοίχους, έναν αρχαίο ναό με πολλά δίχρωμα κυκλικά στεφάνια, λουλούδια από μικρά, μεγάλα και μεσαία πολύχρωμα κουμπιά, ένα ποτάμι, μια γέφυρα, αλλά και τέσσερα ζωάκια. Τα στοιχεία έχουν υλικά διαφορετικών υφών για να ενεργοποιήσουν την αίσθηση της αφής και τοποθετήθηκαν σε συγκεκριμένες θέσεις, για να εμπνεύσουν τα παιδιά στο δημιουργικό τους παιχνίδι.  

Όπως κάθε φορά, το Εργαστήρι Σκέψης ξεκίνησε με το μοίρασμα των καρτών. Έπειτα, τραγουδήσαμε με τα παιδιά το τραγούδι του κύκλου της Χαράς και μοιράστηκα μαζί τους τη νέα μου δημιουργία. Τα παιδιά αντικρίζοντας το νέο τους παιχνίδι αναγνώρισαν αμέσως τη γέφυρα, το ποτάμι, τα τρίγωνα και τα τετράγωνα μέρη του. Όμως, αυτό που τους έκανε εντύπωση ήταν η ύπαρξη δύο κοτόπουλων και όχι ενός όπως είχαν συνηθίσει. 

Αφού εξερευνήσαμε και αγγίξαμε τα μέρη της Χνουδούπολης, μοίρασα στα παιδιά από ένα δίχρωμο κυκλικό στεφάνι. Τα παιδιά ένιωσαν με τα δαχτυλάκια τους τη χνουδωτή του επιφάνεια, παρατήρησαν το σχήμα του κι ύστερα άκουσαν τον μύθο τους. Έπειτα, μοιράστηκα μαζί τους το προς επίλυση πρόβλημα: "΄Ενας ανεμοστρόβιλος κατέστρεψε το κάστρο της οικογένειας Χνουδούλη και το μόνο που απέμεινε είναι η πλευρά εισόδου του κάστρου και ένας σωρός από συντρίμμια με τοίχους διαφόρων μεγεθών. Δυστυχώς, εγώ δεν γνωρίζω πως να χτίσω το κάστρο της οικογένειας και για αυτό χρειάζομαι βοήθεια". Έτσι, ρώτησα τα παιδιά αν θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Για να μπορέσουμε να μετρήσουμε το πλήθος των τοίχων που χρειάστηκαν, πρότεινα στα παιδιά να αφήνουν το στεφάνι τους στον ναό πριν χτίσουν το μέρος του κάστρου με το συντρίμμι τους. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με την κατασκευή και ένα ένα άρχισαν να διαλέγουν τοιχίο και να το τοποθετούν στο κεντρικό πορτοκαλί τετράγωνο. 

Αφού τέλειωσαν το πλαίσιο του κτίσματός τους, τα παιδιά τοποθέτησαν στη μέση του κάστρου δύο κρεβάτια για τους ήρωες της ιστορίας μας, γιατί σπίτι χωρίς κρεβάτι για ύπνο δε γίνεται!
  
Στο τέλος μετρήσαμε τα στεφάνια του ιερού και συνειδητοποιήσαμε ότι για να οικοδομηθεί ένα κτίσμα χρειάζεται και ένας μεγάλος αριθμός υλικών, αλλά φυσικά και ένα πλάνο με το σχέδιο του. Κι αν το πλάνο δεν υπάρχει στο χαρτί, σίγουρα υπάρχει στο μυαλό μας και πρέπει να ψάξουμε καλά για να το βρούμε.
Για επίλογο, ζήτησα από τα παιδιά να ψηλαφήσουν ξανά το χνουδωτό στεφάνι και να μου περιγράψουν την αίσθησή τους. Πολλά παιδιά είπαν: "Είναι ωραίο, με χαϊδεύει, μου αρέσει, να το κρατήσω;". Ύστερα, τους ζήτησα να το πιάσουν με λίγη παραπάνω δύναμη, ώστε να νιώσουν τον σκελετό του. Σύντομα, ακούστηκε η φράση: "με τσίμπησε" κι ήταν ακριβώς αυτό που περίμενα να ακούσω. Εξήγησα στα παιδιά ότι πολλές φορές τα πράγματα μπορεί να φαίνονται απαλά και τρυφερά, αλλά να κρύβουν πολλούς κινδύνους. Γι' αυτό, είναι φρόνιμο να παρατηρούν και να είναι πολύ προσεκτικά με το περιβάλλον τους. 
Κι αφού τελείωσε η φιλοσοφική συζήτηση με τα μωρά, έδωσα το σύνθημα να σηκωθούν για να επιβιβαστούν στο τρενάκι τους ξεκινώντας το τραγούδι της Χαράς: 
"Στη ζωή μου μοναχά έχω σκοπό -  ΣΚΟΠΟ, 
κάθε μέρα πάντα να χαμογελώ - ΓΕΛΩ"...

Την Τρίτη 29 Ιουνίου, το επιτραπέζιο παιχνίδι μπήκε ξανά στο Εργαστήρι Σκέψης. Όμως, εκείνη τη μέρα οι πρωταγωνιστές μας είχαν άλλο πρόβλημα:
"Ο Γαλάζιος Χνουδούλης και η Πορτοκαλένια Χνουδούλα είχαν μεγάλα κέφια κι άρχισαν να τραγουδούν δυνατά. Το αποτέλεσμα ήταν να ξυπνήσουν τα κοτάκια κι εκείνα να εξαγριωθούν, να βγουν από το κοτέτσι και να αρχίσουν να τσιμπούν τα πάντα. Ο κούνελος της Χνουδούπολης πρόλαβε κι έφραξε την πόρτα του κάστρου, για να μην μπουν τα κοτάκια και τσιμπήσουν την οικογένεια Χνουδούλη.΄Ομως, έπρεπε να βρεθεί ένας τρόπος για να μαζευτούν τα κοτάκια στο κοτέτσι και να μπορέσει να βγει η οικογένεια Χνουδούλη από το σπίτι της με ασφάλεια."
Θέτοντας το πρόβλημα στα παιδιά φτάσαμε γρήγορα στο τάισμα των κοτόπουλων. Τα παιδιά αποφάσισαν ότι εκτός από τον κούνελο της Χνουδούπολης πρέπει να μας βοηθήσει και η κουνελίνα. Έτσι, σκέφτηκαν να βρουν φαγητό, να το ρίξει η κουνελίνα μέσα στο κοτέτσι, να μπουν τα κοτάκια μέσα για να το φάνε και τότε ο κούνελος να κλείσει πολύ καλά τον φράχτη για να μην βγουν. Ύστερα, ο κούνελος θα βγάλει την πέτρα από την πόρτα του κάστρου και να εξηγήσει στην οικογένεια Χνουδούλη ότι δεν πρέπει να κάνει φασαρία, γιατί αυτή οδηγεί σε μπελάδες.
Τα παιδιά πρότειναν διάφορες λύσεις:
1. Μετέφεραν την κουνελίνα στο χώμα για να βρει σκουλήκια. Τη λύση αυτή την πρότειναν, γιατί σε προηγούμενο εργαστήρι είχαν παίξει το παιχνίδι "Σώστε το κοτάκι' και γνώριζαν καλά ότι τα κοτάκια τρελαίνονται για νόστιμα σκουλήκια.
2. Πρότειναν να ταΐσουν τα κοτάκια καλαμπόκι, αλλά δεν είχαν. Εκεί ακούστηκαν πολλές προτάσεις (π.χ. αγορά) και τελικά επιστρατεύτηκε η δέηση στον ναό και η βροχή καλαμποκιού. 
3. Να τα ταΐσουν κόκκινα κεράσια. Τα παιδιά θυμόταν την κερασιά από το παιχνίδι με τη διάσωση του Κοτάκη, όμως στη Χνουδούπολη δεν είχαμε κερασιές, αλλά λουλούδια κουμπιών.
Τελικά, τα παιδιά αποφάσισαν να στείλουν την κουνελίνα στον ναό για να προσευχηθεί και να βρέξει καλαμπόκι. Έτσι, η κουνελίνα και ο κούνελος κατάφεραν να βάλουν τα κοτάκια στο κοτέτσι, να βγάλουν την πόρτα από το κάστρο και να επανέλθει η ηρεμία στη χώρα. 
Με το συγκεκριμένο παιχνίδι τα παιδιά διαπίστωσαν πως οι ήρωες των ιστοριών μπορούν να πάρουν διαφορετικούς ρόλους, πότε του ενοχλητικού, πότε του περίεργου, πότε του βοηθού και πολλούς άλλους και ότι τα προβλήματα συμβαίνουν πάντα μετά από μια παραβίαση "καλής" συμπεριφοράς, κάτι που ισχύει και στα παραμύθια σύμφωνα με τον Propp.
Άξια αναφοράς είναι η αξιοποίηση της προγενέστερης γνώσης που είχαν τα παιδιά από τις προηγούμενες συνεδρίες και η ενεργός συμμετοχή τους στο παιχνίδι για την εξεύρεση λύσης.
Το Εργαστήρι Σκέψης λειτουργεί ως μια απύθμενη δεξαμενή ιδεών, όπου τα παιδιά μπορούν να προτείνουν λύσεις και οι ιδέες τους να ακουστούν με ιδιαίτερη προσοχή και σεβασμό από όλους και να τοποθετηθούν στη δεξαμενή ισότιμα. Τα παιδιά είναι εκείνα που θα αποφασίσουν για την επιλογή της βέλτιστης κατά την άποψή τους λύσης και τη μοίρα κάθε προβλήματος. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επαναχρησιμοποιούν τη γνώση είναι πραγματικά αξιοθαύμαστος.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

"Ο γίγαντας του δάσους" της Αριάδνης Δάντε παρουσιάστηκε στη Λευκή Χώρα και ζήσαμε εκεί καλά και κάθε μέρα που σκεφτόμαστε το παραμύθι ακόμα καλύτερα!

Τι γύρευαν άραγε το απόγευμα του Σαββάτου 3 Οκτώβρη ένας νάνος-γίγαντας, ένας παπαγάλος, δυο ξυλοκόποι, πολλά παιδιά, πλήθος ζωάκια, 45 κάρτες αφήγησης, δεκάδες κάρτες δημιουργικής γραφής, μολύβια και αμέτρητα χαμόγελα στον Πολυχώρο του Emileon; Μα είχαν ραντεβού για να ζωντανέψουν το παραμύθι του Γίγαντα του Δάσους της Αριάδνης Δάντε που κυκλοφόρησε την περασμένη Δευτέρα από τις Εκδόσεις Τσιπούπολη και ήρθε να μοιράσει απλόχερα την αγάπη για το περιβάλλον και τα παιδιά σε όλους του τους αναγνώστες και να τους διδάξει με ευφάνταστο τρόπο μικρά μυστικά της αφηγηματολογίας. Το παραμυθένιο απόγευμα ξεκίνησε με την εμφάνιση της μικρής Ευαγγελίας Σούμπαση, μαθήτριας της Γ' Δημοτικού του 17ου Δημοτικού Σχολείου, η οποία είχε τον ρόλο της κεντρικής παρουσιάστριας της εκδήλωσης. Η μικρή Ευαγγελία, πέρα από το αφηγηματικό της ταλέντο ξεδίπλωσε και το θεατρικό της χάρισμα, μιας και χάρισε στο κοινό έναν απίστευτο μονόλογο-διάλογο με τον πρωταγωνιστή Σπύρο, τον φανταστικό παπαγάλο του παραμυθ

Η πρώτη μου επίσκεψη στον Παράδεισο!

Το Εργαστήρι Σκέψης αποτελεί μια σειρά εργαστηρίων για παιδιά προσχολικής ηλικίας με στόχο τη δημιουργική μάθηση γεωμετρικών εννοιών, την εξοικείωση με την αλγοριθμική, την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και τη δημιουργική γραφή έχοντας ως βασικά εργαλεία την ψηφιακή αφήγηση και την παιχνιδοποίηση. Το Εργαστήρι δημιουργήθηκε με αφορμή την έρευνά μου στη Διδακτική της Πληροφορικής, στα πλαίσια των διδακτορικών μου σπουδών και την έμπνευση που μου δόθηκε από τα "μεγάλα μωρά" του Γ Βρεφονηπιακού Σταθμού Αθηνών και πραγματοποιείται σε τρία τμήματα του σταθμού. Στο εγχείρημα αυτό δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην πολύτιμη υποστήριξη του προσωπικού και της διευθύντριας του Γ ΒΝΣΑ, αλλά και στην ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Το Εργαστήρι Σκέψης και η γνωριμία μου με τα παιδιά ξεκίνησε με το παραμύθι του Γίγαντα του Δάσους. Στην πρώτη μου επίσκεψή στο σταθμό είχαν έρθει μαζί μου οι πέντε κούκλες του παραμυθιού, που κυριολεκτικά μπήκαν στις καρδιές των παιδιών. Τα παιδιά γνώρισαν

Η κυρία Άνοιξη και τα νηπιαγωγάκια της Αντωνίτσας

"Λοιπόν, παιδάκια ας ξεκινήσουμε το μάθημά μας με το τραγουδάκι της κυρίας Άνοιξης", είπε η κυρία Αντωνία Στελιανού του 23ου Νηπιαγωγείου Αγρινίου την περασμένη Παρασκευή στους μαθητές της και πάτησε το play από το βιντεάκι.  Ποιος να το περίμενε όμως ότι θα παγώσει η οθόνη και το σύστημα θα "πετάξει" την κυρία  Αντωνία έξω από την τάξη! Η κυρία Αντωνία συνδέθηκε ξανά στην πλατφόρμα για να συνεχίσει το διαδικτυακό μάθημα με τα νηπιαγωγάκια της και προσπάθησε ξανά να βάλει το τραγουδάκι της κυρίας Άνοιξης. 26 Μάρτη βλέπετε! Μπήκε η Άνοιξη για τα καλά και πρέπει να την προϋπαντήσουμε και να της τραγούδησουμε με τα παιδιά! Μάταια όμως. Η κυρία Αντωνία ήταν απογοητευμένη. Εκείνη τη στιγμή χτύπησε το τηλέφωνό της. Κι ενώ είχε μάθημα, το τηλέφωνό της επέμενε να χτυπά! Τότε, το σήκωσε και προσπάθησε να καταλάβει ποια είναι στην άλλη γραμμή... Χωρίς να καταλαβαίνει πολλά, μια άγνωστη φωνή συνδέθηκε στη διαδικτυακή τάξη και εμφανίστηκε ένα άδειο παράθυρο με το όνομα "Αρ